Zawał serca – jak rozpoznać objawy i co zrobić w pierwszych minutach

Zawał serca to sytuacja, w której fragment mięśnia sercowego przestaje dostawać krew, najczęściej przez zakrzep w tętnicy wieńcowej. Każda minuta bez leczenia oznacza obumieranie kolejnych komórek serca. Im szybciej pacjent trafi do szpitala, tym większa szansa, że serce będzie dalej dobrze pracować.

Typowe objawy

• ból, ucisk, pieczenie lub ściskanie za mostkiem, trwające dłużej niż kilka minut, niemijające po odpoczynku;
• ból promieniujący do lewego ramienia, szyi, żuchwy, pleców lub nadbrzusza;
• duszność, uczucie braku powietrza;
• zimny pot, bladość, nudności lub wymioty;
• silny niepokój, uczucie „że dzieje się coś bardzo złego”.

Objawy nietypowe – szczególnie u kobiet, osób starszych i chorych na cukrzycę

U tych osób zawał nie zawsze boli w klatce piersiowej. Może objawiać się nagłym, dużym osłabieniem, dusznością, bólem brzucha przypominającym niestrawność albo zawrotami głowy. Nie bagatelizuj takich objawów, zwłaszcza jeśli pojawiły się nagle i są „inne niż zwykle”.

Co robić krok po kroku

1. Natychmiast dzwoń pod 999. Nie czekaj, aż „przejdzie”, i nie dzwoń najpierw do rodziny.
2. Nie jedź samodzielnie samochodem do szpitala. Zespół ratownictwa zacznie leczenie już w karetce i zawiezie chorego od razu tam, gdzie można udrożnić tętnicę.
3. Posadź chorego w wygodnej pozycji, np. półsiedzącej, poluzuj ubranie, nie pozwól mu chodzić.
4. Jeśli chory nie jest uczulony na aspirynę i lekarz nie zabronił mu jej przyjmować, można podać aspirynę (150–300 mg) do rozgryzienia. Dyspozytor może to doradzić.
5. Ułatw karetce dojazd: otwórz bramę, zapal światło na podwórku, zamknij psa. Jeśli dom trudno znaleźć, niech ktoś wyjdzie na drogę.
6. Przygotuj listę leków i ostatnie wypisy ze szpitala.

Jeśli chory straci przytomność i nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację: 30 uciśnięć klatki piersiowej i 2 oddechy (albo same uciśnięcia), aż do przyjazdu pomocy. Jeśli w pobliżu jest defibrylator AED, użyj go – urządzenie samo mówi, co robić.

Jak zmniejszyć ryzyko zawału

• regularnie mierz ciśnienie tętnicze – nadciśnienie przez lata nie daje objawów;
• raz na jakiś czas sprawdź cholesterol i cukier we krwi;
• rzuć palenie – to najskuteczniejsza rzecz, jaką można zrobić dla serca;
• ruszaj się codziennie, np. 30 minut szybkiego marszu;
• ogranicz sól, tłuste mięso i słodycze, jedz więcej warzyw;
• jeśli przyjmujesz leki na ciśnienie lub cholesterol, nie odstawiaj ich samodzielnie.

Osoby dorosłe mogą skorzystać z bezpłatnego programu profilaktycznego „Moje Zdrowie”, w którym zakres badań zależy od wieku i odpowiedzi w ankiecie. Zapytaj o niego w przychodni.

Ból w klatce piersiowej, który nie mija – dzwoń 999. Lepiej wezwać karetkę niepotrzebnie niż za późno.